Nieuwe groene omgeving versterkt de charme van de Kapel van Amelgem

De kapel van Amelgem krijgt een nieuw groen jasje dat de zichtbaarheid, veiligheid en beleving van de kapel versterkt. In een omvattend landschapsplan wordt de site heringericht, met aandacht voor erfgoed, biodiversiteit en toekomstig beheer. Als onderdeel van die aanpak worden de bestaande esdoorns vervangen: uit de bomenstudie blijkt dat ze een risico vormen voor de kapel. Na de noodzakelijke werken aan de bomen en de restauratie van de gevels van de kapel plant Regionaal Landschap Brabantse Kouters nieuwe inheemse winterlindes aan. Tegen de zomer van 2027 zal de volledige herinrichting afgerond zijn.

Over de laatste jaren werden al twee bomen verwijderd nadat ze zwaar beschadigd raakten door stormweer. Uit de boominspectie blijkt dat de vijf overgebleven esdoorns weinig toekomst hebben. Bij één boom is het veiligheidsrisico zo groot dat een velling hoogdringend is. Ook bij de andere vier exemplaren is het gevaar op inrotten en stambreuk groot. De bomen zijn zo’n 90 jaar oud en door hun hoge leeftijd missen ze de kracht en vitaliteit om een eventuele kroonreductie te overleven. Alle bomen zijn aangetast door honingzwam, wat de degradatie nog zal versnellen. Een optie was om de bomen te laten afsterven, maar elke afgestorven boom moet sowieso vervangen worden. En een nieuwe boom krijgt enkel groeikansen als de bodem goed voorbereid wordt zodat het risico op een nieuwe aantasting door honingzwam tot een aanvaardbaar minimum beperkt wordt. Bij deze werken zouden de wortels van de overgebleven bomen telkens beschadigd raken en de overlevingskansen nog verminderen.

Na overleg tussen het Agentschap Onroerend Erfgoed, de kerkfabriek (eigenaar van de site), Regionaal landschap Brabantse Kouters en gemeente Meise werd beslist om de bomen te vellen. Ook de bestaande ligusterhaag en de ongepaste tuinplanten verdwijnen. De site is een onderdeel van het cultuurhistorisch landschap van Amelgem en krijgt een nieuwe, duurzame herinrichting.

Na de velling in het najaar van 2026 zal de kerkfabriek fase drie van de restauratie opnemen: aanpakken van binnen- en buitengevels, houtwerk en het opfrissen van het interieur.

In 2027 plant Regionaal Landschap Brabantse Kouters inheemse winterlindes aan in de cirkel van de voormalige bomenkrans. De winterlindes (Tilia cordata) zijn beter voor de biodiversiteit dan de huidige esdoorns en zijn als klimaatboom beter bestand tegen toekomstige extremen. De linde wordt bovendien vaak verbonden met de Mariaverering, de boomkeuze is dus extra symbolisch aan de kapel van Amelgem.

Door de beperkt beschikbare ruimte is beheer in de toekomst sowieso noodzakelijk, zowel om de kapel veilig te stellen als om ze zichtbaar te maken vanuit de omgeving. Daarom wordt van bij de aanplant voorzien om de bomen te kandelaren. Er komt ook een meidoornhaag en op het graslandje krijgen het knoopkruid en de bevernel opnieuw meer kansen dankzij aangepast maaibeheer.