Grimbergen blaast kapellen nieuw leven in

De komende weken is het feest aan vijf Grimbergse kapellen. Met inwijdingen, wandelingen, workshops en buurtbabbels wil de gemeente Grimbergen samen met Regionaal Landschap Brabantse Kouters het kapellenerfgoed en dorpsleven een nieuwe impuls geven. Voor elke opgeknapte kapel zoeken ze ook een peter of meter.

In het najaar van 2025 herstelde Regionaal Landschap Brabantse Kouters samen met het gemeentebestuur van Grimbergen en met steun van provincie Vlaams-Brabant vijf kapellen. Veldkapellen werden vaak gebouwd uit dankbaarheid voor een genezing of bescherming, een praktijk die vooral in de 19e eeuw haar hoogdagen kende. Ze stonden langs voetwegen of hoeves en waren zo gemakkelijk bereikbaar voor iedereen.

Het beheer lag in handen van de gemeenschap, vaak lokaal door enkele buren, soms door genootschappen die een groter gebied beheerden. Met het verdwijnen van het belang van de kerkgemeenschappen worden deze kapellen echter steeds vaker verwaarloosd.

Schepen van Erfgoedbeleid Karlijne Van Bree: ‘Dit Grimbergse erfgoed maakt deel uit van het dagelijkse leven. Als gemeente willen we dit niet verloren laten gaan. Een aantal inwoners knapten vrijwillig al enkele kapellen op. Nu bundelden de gemeente en kerkfabriek Sint-Servaas de krachten met Regionaal Landschap Brabantse Kouters. Dankzij 10.522,63 euro subsidie van provincie Vlaams-Brabant en 4.509,7 euro eigen middelen konden we al een vijftal kapellen herstellen.’

Opknapbeurt en boomcontrole

De kapellen kregen een grondige opknapbeurt door het sociale economiebedrijf 3WPlus, met waar nodig nieuwe daken, verwijderen van roest en herstellen van ramen en schilderwerk. Ook de omgevingen werden aangepakt. De kapelbomen werden nagekeken door boomspecialisten, wat aan de Driekastanjelaarskapel helaas leidt tot de onvermijdelijke velling van de 3 iconische bomen. De gemeente voorziet hier uiteraard een nieuwe aanplanting, aangepast aan de huidige standplaats en zal ook de andere kapelbomen in de directe omgeving compenseren.

‘De combinatie van advies over landschappelijk erfgoed, bouwkundig erfgoed en boomexpertise is één van de sterktes van Regionaal Landschap Brabantse Kouters’, vertelt Bart Nevens, gedeputeerde voor Erfgoed en Milieu in provincie Vlaams-Brabant. ‘Met de inzet van de 360°-erfgoed subsidie ondersteunt de provincie eigenaars die waardevolle kleine erfgoedelementen in het landschap willen herwaarderen. Zonder deze steun worden deze objecten vaak vergeten en gaan ze verloren.’

Samen gemeenschap maken

De erfgoedwaarde kan bij een individuele kapel hoog zijn, maar belangrijker nog is hun representatie van het culturele erfgoed. Je vindt overal kapellen in het landschap, als getuigen van tradities van vroegere dorpsgemeenschappen.

Dat kapellenerfgoed wil gemeente Grimbergen nu een nieuwe impuls geven. ‘Buren, inwoners, erfgoedliefhebbers, jong en oud, willen we opnieuw samenbrengen rond de kapel’, aldus schepen Van Bree. ‘Voor een fijne wandeling, om stil te staan bij de gebruiken van vroeger en er een nieuwe invulling aan te geven. We zoeken ook voor elke kapel een peter of meter. En hopelijk volgen meer eigenaren en buren dit voorbeeld, zodat ook andere kapellen een nieuw leven ingeblazen krijgen. Zo worden ze opnieuw een plek voor ontmoeting en verbinding.’

Info over de activiteitenreeks ‘Rond de kapel: Grimbergse kapellen vertellen’ vind je op www.toerismegrimbergen.be/rond-de-kapel-in-grimbergen.

V.l.n.r.: Pater Johan Goossens, schepen Karlijne Van Bree, gedeputeerde Bart Nevens, RLBK-coördinator Patrick Endels, landschapsmedewerker Ulrike Jacobs.