Abdij Affligem, Abdijstraat 6, 1790 Hekelgem (start (kleine)Kluis-, Hopcultuur- en Hoppeteeltwandeling). Op aanvraag te bezoeken met gids.
De Sint-Pieters- en Paulusabdij van Affligem werd in 1062 gesticht door ridders en verkreeg in 1086 de bevestiging van de wereldlijke en kerkelijke instellingen. De abdij werd opgericht aan een kruising van wegen gelegen aan de rand van het Ascerholt, een woud dat zich uitstrekte richting Moorsel en Meldert.
De abdij werd strategisch ingeplant op het grensgebied tussen Vlaanderen en Brabant en had de pacificatie en ontwikkeling van dit grensgebied tot doel. Bovendien was de abdij een economisch belangrijk centrum, waardoor ze uitgroeide tot een van de belangrijkste abdijen in de Lage Landen. Gedurende haar bestaan werd ze verscheidene malen vernield en heropgebouwd, de laatste maal gebeurde dit na de Franse Revolutie.
De heropbouw van de abdij startte toen pas in 1869. Van de oorspronkelijke middeleeuwse gebouwen zijn er nu slechts enkele sporen overgebleven, zoals de ruïnes van de abdijkerk uit 1128, het Bisschoppenhuis en de Benedictuspoort.
De Sint-Pieters- en Paulusabdij is momenteel de enige Vlaamse benedictijnenabdij die bijna duizend jaar na haar stichting nog steeds door benedictijnen wordt bewoond.
De abdij beschikt over een zekere befaamdheid omwille van haar culturele uitstraling en rijke verzameling van munten, handschriften en kunstvoorwerpen.
In de abdij werden talrijke belangrijke persoonlijkheden begraven waaronder Antonius Sanderus in 1664, die bekend was omwille van zijn gedetailleerde afbeeldingen van kastelen en abdijen, maar ook talrijke leden van de hertogelijke familie die hier reeds sinds de 12de en 13de eeuw begraven werden.

De St.-Michielskerk, Kerkstraat, 1790 Hekelgem (start H.Roselethwandeling).
De St.-Michielskerk is waarschijnlijk ontstaan in de 10de eeuw als villakerk van de heren van Hekelgem. Gelegen aan een strategische plaats voor de Denderovergang diende zij mogelijk ook als vesting. De stoere romaanse toren, eeuwenlang "het belfort" genoemd, bood bescherming aan mensen in nood.

De Kluiskapel, Kluisdreef 3, 1790 Hekelgem (op de Kluiswandeling).
De geschiedenis van de Kluiskapel gaat terug tot de 7de of 8ste eeuw. In 1085 kwam ze in het bezit van de abdij Affligem. Het huidig gebouw (1785) is slechts het koor van de verdwenen kerk. De glasramen beelden 2 legenden van de Kluis uit. Dichtbij  bevindt zich het Kluizeputteken, een bron waaruit de Hekelgemse kindjes worden geboren. Als je dat gelooft, kun je, met je oor op de rand van de put, de kindjes horen schreien.

De oude molen, Molenberg, 1790 Hekelgem (op de H.Roselethwandeling).
Deze in 1957 - '58 gerestaureerde windmolen ligt op het hoogste punt van Affligem, nl. op 74 m en is 15 m hoog. Al voor 1413 stond er een houten windmolen, eigendom van de abdij. In 1633 kwam de molen samen met de woning en stallen in privéhanden. De huidige stenen molen met steekboogvensters dateert van 1785. Tot 1950 deed de molen dienst en werd dan na de restauratie van 1958 een woning.

De nieuwe molen, Molenberg, 1790 Affligem (op de H.Roselethwandeling).
De nieuwe molen uit 1827 is nog steeds in het bezit van de familie De Vis. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd werd hij in 1952 buiten gebruik gesteld. De molen verkeert nu in een erbarmelijke staat maar dat beeld wordt gecompenseerd door de prachtige molenaarswoning van 1835.

Zandtapijten, Brusselbaan, 1790 Hekelgem (op de H. Roselethwandeling en de Kluiswandeling). Op aanvraag te bezoeken met gids.
Het "Oud-Zandtapijt" is de bakermat van de Hekelgemse zandtapijten. Daar begon Adèle Callebaut omstreeks 1873 het aloude volksgebruik van het zandstrooien tot kunstvorm te veredelen.
Men kan kennismaken met het Zandtapijtmuseum Elise De Boeck, Brusselbaan 56 en ook zandtapijten bewonderen in het Oud-Zandtapijt, Brusselbaan 92, de bakermat van de zandtapijtkunst.

De kerk van O.-L.-Vrouw-Bezoeking, Kerkplein, 1790 Essene (start R. Mertenswandeling).
Het eerste gebouw uit de 10de eeuw was de borchtkerk en bestond uit een kleine beuk met zijkapel. In 1835 werden de oude zandstenen in de zijmuren verwerkt. Sint-Antonius, beschermer van mens en vee, wordt sedert 1789 op de zondag volgend op 17 januari gevierd. Na de hoogmis van 10 uur worden aan de trappen van de kerk varkenskoppen openbaar verkocht.

De pastorij, gebouwd door de abdij in 1758, is een dubbelhuis met 2 verdiepingen. De voordeur is omlijst met  uitgewerkte spiegelboog van arduin in L XV-stijl. Er is een bakstenen omheiningsmuur met overluifelde inrijpoort.

De Montil, Moortelstraat 8, 1790 Essene (op de R. Mertenswandeling). Op aanvraag te bezoeken met gids.

Het congrescentrum opende in 2000, naar aanleiding van 20 jaar "De Montil" plechtig de beeldentuin. Ze bevat een prachtige collectie kunstwerken van gerenommeerde Belgische en buitenlandse artiesten. Ook binnen vinden we werken van Roger Raveel, Frans Minnaert, Hubert Minnebo, Fred Bervoets, Jan Fabre e.a. In de beeldentuin zijn er sculpturen van Eugène Dodeigne, Johan Tahon, Bernar Venet, Roel D'Haese, Felix Roulin,...

De Bellemolen, Stationsstraat 11, 1790 Essene (op de Belledaalwandeling).

De oudste Affligemse molen (1149) is het werk van de monniken. Omdat de Alfene, nu Bellebeek genoemd, te weinig verval had, lieten ze een 2 km lang kanaal graven waarop ze de watermolen bouwden.  Zo ontstond tussen de beek en het kanaal een grote visvijver, de Sluisvijver. 

De kerk van St.-Jan Evangelist, Driesstraat 1, 1790 Teralfene (start H.Haighwandeling).

Het archief van de abdij vermeldt de kerk van Sint-Jan in 1369. In de zandstenen kruisbeuk uit 1652 liet pastoor De Vleeshoudere zijn monogram (HPDV) en zijn devies (Omnis Caro Foenum = alle vlees is hooi) aanbrengen. In de kerk vond het waardevolle Mariabeeld, een sedes sapientiae, uit de kapel van O.-L.-Vrouw-ter-Nood een veilig onderkomen. Het gepolychromeerde eiken beeld dateert van de 15de of begin 16de eeuw. Tijdens gevechten aan de Dender in 1940 sneuvelden twee Engelsen te Teralfene: soldaat Harry Haigh en kapitein John Evert Upton. Beiden werden nabij de kerk van Teralfene begraven.